คณะบุคลากร
เมนูหน่วยงานภายใน
ประเพณีการสวดหน้าศพ
31 กรกฏาคม 2569 8 ครั้ง โดย : Education rayong-pao
ประเพณีการสวดหน้าศพ
ประเพณีการสวดหน้าศพของจังหวัดระยองมีความเป็นเอกลักษณ์และโดดเด่นมาก การสวดหน้าศพ หรือการสวดคฤหัสถ์ ของนักสวดที่เป็นฆราวาส จะเริ่มหลังจากพระสวดอภิธรรมจบแล้ว เจ้าภาพจะจัดนักสวดชายหญิงมาร่วมร้องเพลงสวดพระมาลัย เพราะเป็นเพลงสวดสั่ง สอนให้คลายความโศก ซึ่งการรำ และมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้การสวดหน้าศพเป็นการอยู่เป็นเพื่อนบรรดา ญาติและผู้ที่มาเยี่ยมศพ ขจัดความว้าเหว่ของเจ้าภาพด้วย โดยมีรายละเอียดสำคัญดังนี้
การรำสวด : เป็นศิลปะการแสดงพื้นบ้านที่ผสมผสานดนตรี เริ่มต้นแสดงหลังจากพระสวดพระอภิธรรมเสร็จ โดยจะทำการแสดงต่อเนื่องไปจนถึงรุ่งเช้า เพื่อเป็นการอยู่เป็นเพื่อนศพและเจ้าภาพในยามโศกเศร้า
สวดคฤหัสถ์ : เป็นการละเล่นพื้นบ้านที่นิยมเล่นในงานศพของชาวระยอง โดยเป็นการขับร้องและรำที่เลียนแบบการสวดพระอภิธรรมของพระสงฆ์
การสืบทอดในปัจจุบัน : ปัจจุบันประเพณีการสวดหน้าศพในลักษณะนี้ถือเป็นเอกลักษณ์ท้องถิ่นที่หาชมได้ยาก เนื่องจากผู้สืบทอดมีจำนวนน้อยลง
การสวดหน้าศพ หรือคฤหัสถ์ตามประเพณีท้องถิ่นนั้น มีบทสวดที่เรียกว่า “พื้น” อยู่ ๔ อย่างนักสวดจะสวดทั้ง ๔ พื้น คือ
๑. พื้นพระอภิธรรม คือ บทสวดที่มีบทขึ้นต้นว่า กุสลา ธรรมา อกุสลา ธรรมา ตามพระอภิธรรมที่พระพุทธเจ้าเทศนา
๒. พื้นโพชญงค์มอญหรือหับเผย ขึ้นต้นสวดว่า หับเผย
๓. พื้นพระมาลัย นำเนื้อความมาจาก “กาพย์มาลัยสูตร ที่เรียกว่าพระมาลัย ซึ่งเขียนเป็นคัมภีร์ลงในสมุดเล่มโต บรรจุอยู่ในหีบพระธรรม ในพระสูตรนั้น ได้เล่าเรื่อง พระมาลัยเถระชาวลังการับดอกบัว ๘ ดอก จากทุคคตะคนยากแล้วนำไปบูชาพระจุฬามณี พระเมาฬี ของพระพุทธองค์ที่ พระอินทร์รับไปบรรจุพระเจดีย์บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์” การสวดพื้นมาลัย นักสวดจะทำเสียงให้น่ากลัวเพื่อให้สอดคล้องกับเนื้อหาที่ต้องการให้ผู้ฟัง กลัว เพื่อจะได้ไม่ทำบาป
การสวดหน้าศพ หรือคฤหัสถ์เนื้อร้องจะสวดพระมาลัยในส่วนแรก ส่วนหลังจะเป็นเนื้อเรื่องทั่วๆ ไป ตัดตอนมาจากวรรณคดี เช่น อิเหนา ราชาธิราช ไกรทอง เมฆขลา พระภัยมณี เป็นต้น ไม่ซ้ำเรื่องเดิม การสวดหน้าศพ เป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่นจังหวัดระยองอย่างหนึ่งของงานศพ ปัจจุบันผู้สืบทอดการสวดหน้าศพเหลือน้อยหรืออาจไม่พบในบางท้องถิ่น ประเพณีการสวดหน้าศพในปัจจุบัน มีการแทรกเพลงอันเป็นเอกลักษณ์สำคัญลงในบทสวด ทำให้การสวดมีแนวโน้มเป็นเพลง สวดหรือเพลงประกอบที่ว่าด้วยการตายมากกว่าที่จะเป็นบทสวด แต่ก็ยังเรียกว่า การสวดหน้าศพ หรือสวดคฤหัสถ์ตามความหมายเดิม
ประเพณีการสวดหน้าศพของจังหวัดระยองมีความเป็นเอกลักษณ์และโดดเด่นมาก การสวดหน้าศพ หรือการสวดคฤหัสถ์ ของนักสวดที่เป็นฆราวาส จะเริ่มหลังจากพระสวดอภิธรรมจบแล้ว เจ้าภาพจะจัดนักสวดชายหญิงมาร่วมร้องเพลงสวดพระมาลัย เพราะเป็นเพลงสวดสั่ง สอนให้คลายความโศก ซึ่งการรำ และมีจุดมุ่งหมายเพื่อให้การสวดหน้าศพเป็นการอยู่เป็นเพื่อนบรรดา ญาติและผู้ที่มาเยี่ยมศพ ขจัดความว้าเหว่ของเจ้าภาพด้วย โดยมีรายละเอียดสำคัญดังนี้
การรำสวด : เป็นศิลปะการแสดงพื้นบ้านที่ผสมผสานดนตรี เริ่มต้นแสดงหลังจากพระสวดพระอภิธรรมเสร็จ โดยจะทำการแสดงต่อเนื่องไปจนถึงรุ่งเช้า เพื่อเป็นการอยู่เป็นเพื่อนศพและเจ้าภาพในยามโศกเศร้า
สวดคฤหัสถ์ : เป็นการละเล่นพื้นบ้านที่นิยมเล่นในงานศพของชาวระยอง โดยเป็นการขับร้องและรำที่เลียนแบบการสวดพระอภิธรรมของพระสงฆ์
การสืบทอดในปัจจุบัน : ปัจจุบันประเพณีการสวดหน้าศพในลักษณะนี้ถือเป็นเอกลักษณ์ท้องถิ่นที่หาชมได้ยาก เนื่องจากผู้สืบทอดมีจำนวนน้อยลง
การสวดหน้าศพ หรือคฤหัสถ์ตามประเพณีท้องถิ่นนั้น มีบทสวดที่เรียกว่า “พื้น” อยู่ ๔ อย่างนักสวดจะสวดทั้ง ๔ พื้น คือ
๑. พื้นพระอภิธรรม คือ บทสวดที่มีบทขึ้นต้นว่า กุสลา ธรรมา อกุสลา ธรรมา ตามพระอภิธรรมที่พระพุทธเจ้าเทศนา
๒. พื้นโพชญงค์มอญหรือหับเผย ขึ้นต้นสวดว่า หับเผย
๓. พื้นพระมาลัย นำเนื้อความมาจาก “กาพย์มาลัยสูตร ที่เรียกว่าพระมาลัย ซึ่งเขียนเป็นคัมภีร์ลงในสมุดเล่มโต บรรจุอยู่ในหีบพระธรรม ในพระสูตรนั้น ได้เล่าเรื่อง พระมาลัยเถระชาวลังการับดอกบัว ๘ ดอก จากทุคคตะคนยากแล้วนำไปบูชาพระจุฬามณี พระเมาฬี ของพระพุทธองค์ที่ พระอินทร์รับไปบรรจุพระเจดีย์บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์” การสวดพื้นมาลัย นักสวดจะทำเสียงให้น่ากลัวเพื่อให้สอดคล้องกับเนื้อหาที่ต้องการให้ผู้ฟัง กลัว เพื่อจะได้ไม่ทำบาป
การสวดหน้าศพ หรือคฤหัสถ์เนื้อร้องจะสวดพระมาลัยในส่วนแรก ส่วนหลังจะเป็นเนื้อเรื่องทั่วๆ ไป ตัดตอนมาจากวรรณคดี เช่น อิเหนา ราชาธิราช ไกรทอง เมฆขลา พระภัยมณี เป็นต้น ไม่ซ้ำเรื่องเดิม การสวดหน้าศพ เป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่นจังหวัดระยองอย่างหนึ่งของงานศพ ปัจจุบันผู้สืบทอดการสวดหน้าศพเหลือน้อยหรืออาจไม่พบในบางท้องถิ่น ประเพณีการสวดหน้าศพในปัจจุบัน มีการแทรกเพลงอันเป็นเอกลักษณ์สำคัญลงในบทสวด ทำให้การสวดมีแนวโน้มเป็นเพลง สวดหรือเพลงประกอบที่ว่าด้วยการตายมากกว่าที่จะเป็นบทสวด แต่ก็ยังเรียกว่า การสวดหน้าศพ หรือสวดคฤหัสถ์ตามความหมายเดิม
 |
 |
 |
แปลภาษา
